Groźby karalne KK – kiedy groźba staje się przestępstwem?

Groźby karalne to jedno z najczęściej zgłaszanych przestępstw przeciwko wolności człowieka. W praktyce sprawy tego rodzaju często pojawiają się podczas konfliktów rodzinnych, sporów majątkowych, rozwodów czy sporów sąsiedzkich. Wiele osób zastanawia się, kiedy wypowiedziane słowa stanowią jedynie wyraz emocji, a kiedy wypełniają znamiona przestępstwa określonego w art. 190 Kodeksu karnego.

Adwokat Katarzyna Wysokińska z Lublina zapewnia pomoc zarówno osobom pokrzywdzonym, jak i osobom, którym postawiono zarzut popełnienia czynu określonego jako groźba karalna.

Groźby karalne – podstawa prawna

Zgodnie z art. 190 § 1 Kodeksu karnego:

„Kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub na szkodę osoby dla niej najbliższej, jeżeli groźba wzbudza w zagrożonym uzasadnioną obawę, że będzie spełniona, podlega karze ograniczenia wolności, grzywny albo pozbawienia wolności do lat 2.”

Przepis ten wskazuje, że nie każda nieprzyjemna wypowiedź będzie stanowiła groźbę karalną w rozumieniu KK. Konieczne jest spełnienie określonych przesłanek.

Kiedy groźba jest przestępstwem?

Aby można było mówić o przestępstwie z art. 190 KK, muszą zostać spełnione łącznie następujące warunki:

• sprawca grozi popełnieniem przestępstwa,
• groźba dotyczy pokrzywdzonego lub osoby dla niego najbliższej,
• zagrożony odczuwa realną i uzasadnioną obawę spełnienia groźby,
• okoliczności sprawy wskazują, że obawa ta była racjonalna.

Przykładami gróźb karalnych mogą być słowa:

• „Zabiję Cię”,
• „Połamię Ci ręce”,
• „Spalę Twój dom”,
• „Pobiję Twoje dziecko”,
• „Zniszczę Twój samochód”.

Nie każda groźba jest groźbą karalną

W praktyce wiele osób błędnie utożsamia każdą nieprzyjemną wypowiedź z przestępstwem. Tymczasem stwierdzenia takie jak:

• „Pozwę Cię do sądu”,
• „Zwolnię Cię z pracy”,
• „Zgłoszę sprawę do urzędu”,
• „Powiem wszystkim prawdę o Tobie”,

co do zasady nie stanowią groźby karalnej, ponieważ nie dotyczą popełnienia przestępstwa.

Uzasadniona obawa spełnienia groźby

Jednym z najważniejszych elementów przestępstwa jest tzw. uzasadniona obawa. Sam fakt, że ktoś poczuł strach, nie oznacza jeszcze odpowiedzialności karnej sprawcy.

Sąd bada całokształt okoliczności, w tym:

• dotychczasowe zachowanie sprawcy,
• relacje między stronami,
• wcześniejsze akty agresji,
• sposób wypowiedzenia groźby,
• okoliczności miejsca i czasu zdarzenia.

Jeżeli sprawca był wcześniej agresywny lub stosował przemoc, prawdopodobieństwo uznania obawy za uzasadnioną znacząco wzrasta.

Groźby karalne w sprawach rodzinnych i rozwodowych

Groźby karalne bardzo często pojawiają się podczas konfliktów rodzinnych. W sprawach rozwodowych zdarzają się sytuacje, gdy jeden z małżonków grozi:

• pozbawieniem życia drugiego małżonka,
• skrzywdzeniem dzieci,
• uszkodzeniem mienia,
• pobiciem nowego partnera.

Takie zachowania mogą skutkować wszczęciem postępowania karnego niezależnie od toczącej się sprawy rodzinnej lub rozwodowej.

Groźby wobec osoby najbliższej

Zgodnie z art. 115 § 11 Kodeksu karnego osobą najbliższą jest między innymi:

• małżonek,
• dziecko,
• rodzic,
• rodzeństwo,
• osoba pozostająca we wspólnym pożyciu.

Grożenie skrzywdzeniem dziecka lub partnera może więc stanowić groźbę karalną nawet wtedy, gdy nie jest skierowane bezpośrednio do pokrzywdzonego.

Jak udowodnić groźby karalne?

W sprawach o groźby karalne KK ogromne znaczenie mają dowody. Najczęściej wykorzystywane są:

• wiadomości SMS,
• korespondencja Messenger, WhatsApp lub e-mail,
• nagrania rozmów,
• nagrania monitoringu,
• zeznania świadków,
• historia połączeń telefonicznych.

Im więcej materiału dowodowego zostanie zabezpieczone, tym większa szansa na skuteczne wykazanie popełnienia przestępstwa.

Tryb ścigania groźby karalnej

Zgodnie z art. 190 § 2 KK przestępstwo to jest ścigane na wniosek pokrzywdzonego.

Oznacza to, że samo zgłoszenie zdarzenia może nie wystarczyć. Konieczne jest wyraźne złożenie wniosku o ściganie sprawcy. Bez tego organy ścigania co do zasady nie prowadzą postępowania.

Jaka kara grozi za groźby karalne?

Za popełnienie przestępstwa z art. 190 KK sąd może orzec:

• grzywnę,
• karę ograniczenia wolności,
• karę pozbawienia wolności do 2 lat.

Wysokość kary zależy od okoliczności sprawy, wcześniejszej karalności sprawcy oraz stopnia społecznej szkodliwości czynu.

Czy możliwe jest warunkowe umorzenie?

W przypadku osób niekaranych oraz incydentalnych zdarzeń sąd może rozważyć warunkowe umorzenie postępowania. Dzięki temu sprawca unika wpisu do Krajowego Rejestru Karnego przy jednoczesnym poddaniu okresowi próby.

Groźby karalne a stalking

W praktyce często pojawia się pytanie o różnicę między groźbami karalnymi a stalkingiem.

Groźba karalna najczęściej ma charakter jednorazowy lub krótkotrwały. Natomiast stalking, opisany w art. 190a KK, polega na uporczywym nękaniu, śledzeniu, wysyłaniu wiadomości i wzbudzaniu poczucia zagrożenia przez dłuższy czas.

Pomoc adwokata w sprawach o groźby karalne – Lublin

Sprawy dotyczące gróźb karalnych wymagają szczegółowej analizy materiału dowodowego oraz prawidłowej oceny sytuacji prawnej. Kancelaria Adwokat Katarzyny Wysokińskiej w Lublinie zapewnia pomoc na każdym etapie postępowania, zarówno pokrzywdzonym, jak i osobom podejrzanym o popełnienie przestępstwa.

Zobacz także artykuł groźby karalne – przykłady ,definicje  

FAQ – Groźby karalne KK

Czy grożenie zwolnieniem z pracy jest groźbą karalną?

Nie. Nie jest to groźba popełnienia przestępstwa, dlatego co do zasady nie podlega pod art. 190 KK.

Czy mogę nagrać osobę, która mi grozi?

Tak. Nagranie rozmowy, w której sam uczestniczysz, może stanowić dowód w postępowaniu karnym.

Czy groźba przez SMS jest karalna?

Tak. Forma przekazania groźby nie ma znaczenia. Może ona zostać przekazana ustnie, telefonicznie lub za pomocą wiadomości elektronicznych.

Czy można wycofać wniosek o ściganie?

Tak, jednak wymaga to zgody prokuratora lub sądu – zależnie od etapu postępowania.

Jaka jest kara za groźby karalne?

Za przestępstwo z art. 190 KK grozi grzywna, kara ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do 2 lat.